Edebiyyat Ve Medeniyyet
 Dizayn by .::Rehim4ik::.

 
Bölmələr
» Insalar
» Yazici ve Sairler
» Maraqli
» Oyunlar
» Qehremanlar
» Olkeler
» Seirler ve Hekayeler

Son xəbərlər
» Ispaniya
» Abdulla Şaiq
» Gozleyirik
» Omer Xeyyam
» Huseyn Cavid(Novruz Bayrami)
» Novruz Bayramı üçün hazır t ...
» Novruz
» 8 MART
» XOCALI
» Göynəyir sinəm, Xocalı!

?�?�?�?�


Çox oxunan

Arxiv

Baki iftar saatleri

Təqvim
«    Avqust 2017    »
B.e.Ç.a.Ç.C.a.C.Ş.B.
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 

Sayğac
Cəmi:
İstifadəçilər: 35
Məqalələr: 36
Şərhlər: 7721

Bu ay:
İstifadəçilər: 0
Məqalələr: 0
Şərhlər: 393


           


Abdulla Şaiq
Bölmə: Yazici ve Sairler

alt

Həyatı

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının və maarifinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Abdulla Şaiq (1881-1959) Tiflisdə ruhani ailəsində dünyaya gəlib. 1888-ci ildə Abdulla altısinifli şəhər müsəlman məktəbində ilk təhsilini alır. Məktəbdə oxuyarkən ədəbiyyat və hesab müəllimləri həmişə balaca Abdullanı başqalarına nümunə göstərirlər. A.Talıbzadə 1893-cü ildə ailə vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq Xorasana gəlir. Xorasanda o, dövrünün mütərəqqi ziyalısı Yusif Ziyanın məktəbində təhsilini davam etdirir. On doqquz yaşlı Abdulla yeddi ildə Xorasanda mükəmməl təhsil alır, tarix, məntiq, psixologiya elmlərini, Şərq, Azərbaycan, rus ədəbiyyatını öyrənir. 1900-cü ildə o, Tiflisə qayıdır. Bir müddət Tiflisdə qaldıqdan sonra A.Talıbzadə 1901-ci ildə Bakıya gəlir. Bakıda bir rus ziyalısının böyük kitabxanasını alır. Bir az sonra inqilabi hadisələr, Sabunçu kimi fəhlə mahalında çalışması, əməkçilərin ağır həyatını öyrənməsi və başqa olaylar onun dünyagörüşünü genişləndirir. O, milli gələnəklərə, görənəklərə bağlı, milli intibah, milli dirçəliş tərəfdarı olan maarifçi pedaqoq, romantik şair kimi formalaşır. Mollanəsrəddinçilərə yaxın olsa da, onlara hörmətlə yanaşsa da Şaiq baxışlarına, ruhuna görə füyuzatçılara daha doğma idi.

Yaradıcılığı

A. Şaiq 1901-ci il aprelin 22-də üçüncü oğlan gimnaziyasında xüsusi imtahan komissiyasında imtahan verərək Ana dili müəllimi adını alır. O, 5 noyabr 1901-ci ildən rus-tatar məktəblərində ehtiyat müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlayır. Bu elə bir dövr idi ki, xalqı maarifləndirmək, kütlələrin gözünü açmaq, onları zamanın tələbinə uyğun tərbiyə etmək ictimai bir məsələ kimi meydana çıxmışdı. Azərbaycan maarifinin qarşısında yenitipli məktəblərin yaranması, məktəblərdə təlimin ana dilində aparılması, dərs kitablarının ana dilində tərtib edilməsi, ibtidai və orta məktəblərin inkişafı, milli müəllim kadrlarının hazırlanması kimi problemləri həll etmək dururdu. Belə bir dövrdə əsrin tanınmış ziyalıları kimi A.Talıbzadə (Şaiq) də bu problemlərin həllində uzun və şərəfli bir yolun yolçusu olaraq ömrünün 34 ilini Azərbaycan maarifinin inkişafına həsr edir.

1906-cı ilin avqustunda Bakıda birinci müəllimlər qurultayı çağrılır. Qurultayın təşkilində Şaiqin böyük xidmətləri olur. Gənc müəllim ana dilinin və ədəbiyyatın tədrisinə dair təşəbbüslə çıxış edir. Qurultay H.Zərdabi, F.Köçərli, M.Mahmudbəyov, S.Sani, A.Şaiq və başqalarından ibarət xüsusi komissiya seçir və Azərbaycan dilində müvafiq proqram hazırlamağı onlara tapşırır. Birinci müəllimlər qurultayından heç bir il keçməmiş neçə-neçə yeni dərsliklər yaranır. "Əlifba", "Uşaq çeşməyi", "İkinci il", "Gülzar" və s. bu kimi dərsliklərdə onun öz əsərləri və dünya ədəbiyyatından örnəklər çap olunur. On altı səhifəlik "Uşaq çeşməyi" kitabı kiçik yaşlı uşaqların bilik səviyyəsinə uyğun hazırlanır. Bundan sonra o, müxtəlif illərdə bir-birinin ardınca "Milli qiraət", "Müntəxabat", "Türk çələngi", "Ədəbiyyat", "Türk ədəbiyyatı", "Gülşəni ədəbiyyat" adlı dərsliklər və proqramlar hazırlayır. Bu dərsliklərdə Azərbaycan klassiklərinin həyat və yaradıcılığı haqqında məlumatlar və əsərlərindən parçalar verilir.

Keçən əsrin əvvələrindən A. Şaiq ədəbi-pedaqoji mühitdə adlı-sanlı yazıçı, şair və pedaqoq kimi tanınır. Xalqın, vətənin gələcəyi naminə var-gücü ilə çalışır. Həm sənət aləmində, həm də maarif yönümündə ən qabaqcıl şəxsiyyət kimi ziyalılarla ön cərgədə gedir. O, həm də qadınlar üçün jurnal çıxarmaq, uşaq bağçası açmaq, kitabxana yaratmaq, kasıb uşaqları pulsuz oxutmaq kimi xeyirxah təşəbbüslər irəli sürür.

A.Şaiq eyni zamanda ədəbiyyatımızı həvəslə tədqiq və təbliğ edir. Xaqani, Nizami, Nəsimi, Füzuli, Xətayi, Vaqif, Vidadi, Zakir, M.F.Axundov, S.Ə.Şirvani, M.Ə.Sabir, A.Səhhət, M.Hadi, H.Cavid kimi sənətkarların yaradıcılıqlarının tədqiqində bir ədəbiyyatşünas alim kimi onun xidmətləri böyükdür.

A. Şaiq yaradıcılığına tərcümə və qəzəllə başlasa da, ilk mətbu əsəri "Laylay" adlı uşaq şeri olur. O, 1906-cı ildən başlayaraq silsilə şeirləri ilə milli uşaq poeziyamızın incilərini yaradır. Şaiqin bir sıra şeirləri "Dəbistan" və "Məktəb" uşaq-gənclər toplularında işıq üzü görür. Bu illərdə o, "Nicat" cəmiyyətinin idarə heyətinə üzv seçilir, ədəbi-bədii problemlərlə, maarif və məktəb işləri ilə məşğul olur.

Xalq ədəbiyyatının gözəl bilicisi olan, onu hələ uşaq ikən Sarvanda əmiləri Əlidən və Məmməddən öyrənən, sonralar toplayıb araşdıran A. Şaiq bu örnəklər əsasında "Tıq-tıq xanım", "Tülkü həccə gedir", "Yaxşı arxa" kimi mənzum nağıllar da yazır. Onun "Ədhəm, "Tapdıq dədə", "Qoçpolad" kimi poemalarında da milli folklorun təsiri görünür. Bütövlükdə Şaiqin poeziyasında romantik vüsətlə real həyat, xəyalla varlıq, keçmişlə gələcək, tarixlə müasirlik qovuşur. Onun poeziyası qəhrəmanlıq, xəlqilik, vətənpərvərlik və gözəllik poeziyasıdır, uşaq şeirləri elə o zamandan dərslik, proqram və oxu kitablarının bəzəyidir.

Şaiq həm də 1910-cu ildə yazdığı "Gözəl bahar" pyesi ilə milli uşaq teatrının özülünü qoyur.

Romantik ruhlu şair inqilabi olyalardan coşur, qələm dostları Hadi və Səhhət kimi ona ümid bəsləyir. Onun "Hürriyyət pərisi"nə, "Niyə uçdu", "Bir quş", "XX əsrə xitab", "Şikayətlərim" kimi şeirləri bu ruhdan yaranmışdır. "Zamanın inqilabçılarına" şeri öz romantik vüsəti, inqilabi pafosu, nikbin qayəsi, çağırış, inam və ümid tendensiyası ilə yadda qalır. Şaiqin romantizmi tam halda dağ çayı kimi coşğun və təmiz, poeziyası aydın, sadə və nikbindir.

Nəsr yaradıcılığına 1905-ci ildə romantik "İki müztərib və ya əzab və vicdan" yarımçıq romanı ilə başlayan ədib "Məktub yetişmədi", "Köç", "Daşqın", "İntiharmı, yaşamaqmı", "Göbələk", "İblisin huzurunda", "Dursun", "Əsrimizin qəhrəmanlar"ı kimi bir çox dəyərli hekayə, povest və romanlar yazmır. O, bu əsərlərdə bacarıqlı sənət ustası kimi çıxış edir. "Köç" və "Məktub yetişmədi" hekayələri və "Əsrimizin qəhrəmanları" romanı ilk milli nəsr örnəkləri kimi dəyərləndirilir.

"Həpimiz bir günəşin zərrəsiyiz" əsəri şairin o dövrkü dünyagörüşünü, şər qüvvələrin xalqlar arasında nifaq salmasını, savaş törətdiyini, bəşərin sabahını, insanların taleyini göstərən ən gözəl romantik şeirlərindəndir.

A.Şaiq müstəqil Azərbaycan ideyasında M.Ə.Rəsulzadə, Ə.Ağaoğlu, Ə.Topçubaşov, Ə.Hüseynzadə, Y.Nəsibbəyli kimi öndər ziyalılarla həmfikir olur. O, 1918-ci il mayın 28-də yaranan ADR-i sevinclə qarşılayır. M.Ə.Rəsulzadə bu dövrdə "milli istiqlalın sevincini ilk duyanlar" sırasında A.Şaiqin də adını çəkir. Rəsmi dövlət qəzeti olan "Azərbaycan"ın səhifələrində məktəblər və milliləşdirmə məsələsi haqqında ilk çıxış edən, onu təbliğ edən və həyata keçirənlərdən biri də A.Şaiq olur. O, 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin yaranması ilə bağlı "Tələbə həyatı" pyesini yazır, yarımçıq "Əsrimizin qəhrəmanları" romanını tamamlayır. Bu əsərlərdə müəllif vətən, millət, müstəqillik arzularını dilə gətirir, milli dövlətçiliyimiz üçün yeni milli kadrlar hazırlanması məsələsini önə çəkir.

Azərbaycan Demokratik Respublikası dövründə A.Şaiq poeziya yönümündə daha həvəslə çalışır, Ə.Cavad, Əmin Abid, Ümgülsüm, Əli Yusif, Əli Şövqi kimi gənc istiqlal şairlərini də ruhlandırır. Onun bu illərdə qələmə aldığı "Yeni ay doğarkən", "Türk ədəmi mərkəziyyət Müsavata ithaf", "Arazdan Turana" kimi şeirləri ədəbi mühitdə dəyərləndirilən poeziya örnəklərindəndir. Onun "Vətənin yanıq səsi" şerində ulu oğuzların hünəri, Altay türkləri, Elxan və Altun ordusu örnək göstərilir.

Şair "İki mücahid" və yaxud "Atı yaralı əsgər" şerində cahan savaşının yaraları, erməni daşnaklarının Azərbaycan torpaqlarındakı vəhşiliyi, Qarabağdakı fitnə-fəsadları ön plana çəkir. "Ülkərin nuru ilə ziyalanan", "Uçan nəğməsi ilə havalanan", "Xoş kölgəsində səfalanan" istiqlal şairinin cümhuriyyət sevinci ürəklərə sərinlik gətirir.

Ədib ADR dövründə maarif və məktəb yönümündəki işini daha da canlandırır, bir neçə məktəbi milliləşdirir, rus məktəblərində Azərbaycan türkü sinifləri yaradır. Dövlətin yaratdığı proqram və dərsliklər hazırlayan komissiyasının üzvü kimi çalışır.

 Sovet dövrü

Amma bu sevinc çox çəkmir. 1920-ci il aprelin 28-də rus ordusu (XI Qızıl Ordu) Azərbaycana soxulur, kommunistlər hakimiyyəti ələ alır. Buna baxmayaraq, A.Şaiq xalqın gələcəyi naminə öz ədəbi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir. O, pedaqoji kurslarda, texnikumlarda və başqa məktəblərdə dərs deyir, mədəni-maarif işlərinə yardım edir, bədii yaradıcılıqla məşğul olur. 1923-cü ildə onun ədəbi-pedaqoji fəaliyyətinin 20 illiyi təntənə ilə qeyd edilir. Çalışdığı gimnaziya "Şaiq nümunə məktəbi" adlandırılır. Bu məktəbdə bütün dərslər Azərbaycan Türk dilində aparılır. Təzə açılan siniflərdə əsas müəllimlər A.Şaiq, Q.Rəşad, C.Cəbrayılbəyli, S.Quliyev və başqa ziyalılar olur. Lakin yeni yaranmış məktəb bir çox problemlərlə üzləşir. Nə dərslik, nə də proqram tapılır, müəllim kadrları çatışmır. Seçilmiş heyət A.Şaiqin rəhbərliyi ilə şagirdlər üçün proqram və dərslik hazırlamağa başladı. "Şaiq Nümunə məktəbi"nin məzunu, hazırda EA-nın müxbir üzvü Məhəmmədəmin Salehli söyləyir ki, bir çox fənlərdən dərsləri bizə Türkiyədən gəlmiş müəllimlər deyirdi. Qocaman pedaqoq və tədqiqatçı Lətif Hüseynzadə gənclərdə milli şüurun formalaşmasında, milli mədəniyyətin, tarixin öyrənilməsində o vaxt fəaliyyət göstərən məktəbin böyük rol oynadığını vurğulayaraq yazır ki, məktəbdə çatışmayan dərslikləri Türkiyədən gətirirdilər. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq Abdulla Şaiqin rəhbərliyi ilə gənc, həvəskar müəllimlərin səyi və çalışqanlığı sayəsində milli siniflərdə dərs prosesi tərəqqi tapır. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində məktəb iki yerə ayrılır: aşağı şöbələr və siniflər-birinci dərəcəli doqquzuncu məktəb, üçüncü sinifdən etibarən isə-ikinci dərəcəli on ikinci məktəb adlandırılır. Akademik M.Salehli söyləyir ki, məktəbin direktoru Qafur Kantemir idi. Abdulla Şaiq ədəbiyyatdan dərs deyirdi. O dərin biliyə malik, öz peşəsinin vurğunu olan hərtərəfli bir şəxs idi. Uşaqlara böyük qayğı ilə yanaşır, onlarla davranışda çox nəzakətli olardı. Biz şagirdlər ona ehtiramla yanaşar, hörmət əlaməti olaraq "Mirzə" deyərdik. 1923-cü ildə "Nümunə məktəbi"nin ilk buraxılışı olur. Həmin buraxılış gecəsində tələbə və müəllimlərin arzusunu nəzərə alan Maarif Komissarlığı və Baş Tərbiyə İctimaiyyə Dairəsi bir çox dolanbaclı yollardan keçib fəaliyyətini müvəffəqiyyətlə davam etdirən məktəbi "Şaiq Nümunə məktəbi" adlandırmağı qərara alır. 1918-ci ildə yaradılmış məktəb 10 il fəaliyyət göstərmişdir. Bu müddət ərzində məktəbdə sivilizasiyaya doğru inkişaf perspektivləri, əsrin əvvəllərində Azərbaycanın dirçəldilmə imkanları, milli şüurun sürətlə oyanma prosesi nəzərə alınaraq müstəqil və real milli təhsil siyasəti həyata keçirilir.

Bu illər ərzində təlim-tərbiyə işləri ilə yanaşı bədii yaradıcılıqla da məşğul olan A.Şaiqin "Vəzifə", "Özü bilsin, mənə nə?", "Anabacı", "Əsəbi adam" kimi silsilə hekayələri, "Araz" inqilabi-tarixi mövzulu romanı, elm, maarif və mədəniyyət haqqında bir sıra məqalələri ədəbi mühitdə maraqla qarşılanır. O, həm də "Tənqid-Təbliğ" teatrı üçün əsərlər yazır.

Azərbaycan Gənc Tamaşaçılar Teatrının, Uşaq və Gənclər nəşriyyatının işi birbaşa Şaiqin adı ilə bağlıdır. Uzun müddət bu teatrda çalışan ədib "Xasay", "Eloğlu", "Vətən", "Fitnə", "Qaraca qız" kimi çeşidli pyeslər yazır. "Fitnə" və "Nüşabə" əsərləri Nizami süjetləri əsasında yaranan maraqlı sənət örnəkləridir.

Ədib bu illərdə də uşaqlar üçün gözəl əsərlər yazır, başqa sənət dostlarını da bu işə cəlb edir. Onun "May nəğməsi", "Top oyunu", "Bənövşə", "Qərənfil", "Bülbül" kimi uşaq şeirləri, nağıl və poemaları bu gün də öz dəyərini saxlayır. M.Seyidzadə, M.Dilbazi, M.Rzaquluzadə, Z.Cabbarzadə və başqa müəlliflər uşaqlar üçün əsər yazmağı ondan öyrənirlər.

Alim, ədəbiyyatşünas, folklorçu kimi də çalışan A. Şaiq klassik ədəbiyyat yönümündə araşdırmalar aparır. Onun Nizami, Füzuli, Nəsimi, Vaqif, M.F.Axundov, Mirzə Cəlil, M.Cavid, M.Hadi kimi sənətçilər haqqındakı fikirləri bu gün də dəyərlidir.

Şairin Şərq ədəbiyyatı məsələləri, sufizm, təsəvvüf, hürufilik, eləcə də çeşidli ədəbi cərəyən və metod haqqındakı araşdırma və axtarışları da maraqlıdır. Milli folklorumuzu ilk dəfə toplayıb öyrənənlərdən biri də elə A.Şaiqdir. Onun çağdaş həyata, elm və dil məsələlərinə aid yazıları isə xüsusi maraq doğurur.

Əsl beynəlmiləlçi və humanist bir sənətçi olan, həmişə "Həpimiz bir günəşin zərrəsiyiz" deyən A.Şaiq bütün əsərlərində bəşəri problemlərə toxunur, xalqları dostluğa, əmin-amanlığa çağırır. O, türk, rus, fars, tatar, litva, özbək, gürcü, tacik və başqa millətlərin ziyalıları ilə dostluq edir, dünya xalqları ədəbiyyatınlarının incilərini, Firdovsinin "Şahnamə"sindən bir parça, Şekspirin "Maqbet", C.Sviftin "Qulliverin səyahəti", Puşkin, Lermontov, Krılov, Qorki, Nekrasov və başqa yazıçıların əsərlərini dilimizə çevirir.

Şaiqin 20-30-cu illərdə dilimizin fonetika, morfologiya, sintaksis və üslubiyyat məsələlərinə dair yazdığı elmi məqalə və əsərlərin bir çoxu indi də öz əhəmiyyətini saxlayır. Şaiq elmi-pedaqoji fəaliyyəti ilə ədəbi yaradıcılığını paralel inkişaf etdirir. Əslində, bu iki sahə onun fəaliyyətini tamamlayır. Elmə, maarifə çağırış, gənc nəslin taleyi, tərbiyəsi, xalqın, vətənin gələcəyi kimi məsələlər onun bədii əsərlərinin əsas mövzusu olur. Müxtəlif illərdə yazdığı şeirlər, hekayələr, povestlər, romanlar, dram əsərləri Şaiq cəsarətinin, Şaiq dünyagörüşündəki qabaqcıl meyllərin nümayişidir.

Şeirləri Xəzər Universiteti Nəşriyyatı tərəfindən çap olunan Azərbaycan Sevgi Poeziyası toplusunun İkinci kitabına (Bakı, 2009) daxil edilmişdir (Tərtibçi: Hamlet İsaxanlı).

Ədəbiyyat sahəsindəki fəaliyyətinə görə A.Şaiqə "Əməkdar incəsənət xadimi" adı verilmişdir. A.Şaiq 1959-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Zəhmət olmasa sistemə daxil olun və ya qeydiyyatdan keçin.
 (səs sayı: 3)
Oxunub: 0 Müəllif: insa2011 29 mart 2011 Çap et Şərhlər (138)

#1 Müəllif: AYTEN (17 aprel 2012 22:05)
A.Saiqin usaq edebiyyatinda rolundan yazidna plzzzzzzzzz
Qeydiyyat: -- [sitat]

#2 Müəllif: ahu (24 sentyabr 2012 19:24)
Abulla Saiqin kicik qehraman adli hekayesini yazsaniz cox-cox-cooox sevinerem.OK?
Qeydiyyat: -- [sitat]

#3 Müəllif: APK (27 noyabr 2013 16:49)
Abdulla Saiqin usaq edebiyyatinin yaranmasinda rolu movzusunda insa lazimdi mene.zehmet olmasa yazardiz da.Xahish.....sabaha lazimdi:( am
Qeydiyyat: -- [sitat]

#4 Müəllif: Lesterroky (5 aprel 2015 13:40)
generic cialis bangkok healthy man cialis trial packbuy viagra prescription online canadian health care mall viagra potential negative side effectscheep kamagra buy kamagra sildenafil buy kamagra with mastercardgeneric cialis in bangkok Cialis cialis performance enhancercialis rash side effects canadian pharmacy express cialis online legale
Qeydiyyat: -- [sitat]

#5 Müəllif: Hectopport (8 may 2015 00:54)
boots chemist viagra retail price viagra online consultation buy viagra online 35008cialis 10 mg buy cialis canada cialis retailbuy apcalis oral jelly bestellen cialis 10mg dubai cialis back pain causebuy levitra online 20mg levitra 20 mg foro levitra medicareviagra on empty stomach Buy Priligy viagra light switch cover
Qeydiyyat: -- [sitat]

#6 Müəllif: Jeryneuflara (9 may 2015 10:15)
buy generic viagra india pilule viagra viagra for infantswhy propecia decrease sex propecia pc propecia reduction cumcialis substitute precio del cialis cialis online canada reviewsviagra for new healthy man viagra review 100mg viagrabald for long time propecia propecia prix 2008 finasteride and dutesteride
Qeydiyyat: -- [sitat]

#7 Müəllif: Camal Sftov (1 oktyabr 2015 03:10)
Cox gzldi

ox gzllllll
Qeydiyyat: -- [sitat]

#8 Müəllif: Richpicle (24 fevral 2016 18:28)
SVT atrial utter AF and VT may be treated with ablation when clinically indicated. generic kamagra Phentolamine.C.e.In Bradley WG Daroff RB Fenichel GM Jankovic J eds.One example is the frankincense tree Boswellia sacra producer of the legendary fragrance for perfumes aromatherapy see p.Syncopeexertional with severe disease levitra for sale The average sample is less than inch long.premature separation of a normally implanted placentadilation of the common bile ductMedication e.The artificial heart did its job although the patient died around hours after the natural heart transplant due to complications including kidney failure and lung infection. buy 10 pack of clomid pills He also used ultrasound see p.All rights reserved.Vorvick MD Medical Director MEDEX Northwest Division of Physician Assistant Studies University of Washington School of Medicine.NephropathyACE inhibitors benefits of which include a.Eur.LAYERED CT SCAN The layered crosssectional images produced by a CT scan show all body tissues and can be compiled into a D image on a computer. propecia belgique .BP pulse RR.treatment. viagra comprar online th ed.From a number of metaanalyses we do know that cognitive behavioral therapy works to reduce anger.
Qeydiyyat: -- [sitat]

#9 Müəllif: asglowbc5ia8 (20 oktyabr 2016 15:44)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#10 Müəllif: asglownc7xlm (10 noyabr 2016 06:57)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#11 Müəllif: asglowtj4qd4 (26 noyabr 2016 14:23)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#12 Müəllif: Michaelbep (27 yanvar 2017 23:14)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#13 Müəllif: EugenePam (8 fevral 2017 01:13)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#14 Müəllif: Aaronric (9 fevral 2017 04:21)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#15 Müəllif: TracyExhax (27 fevral 2017 03:32)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#16 Müəllif: AntonHusanda (6 mart 2017 15:00)
Costo Levitra In Chimica Sertraline No Prescription Zithromax And Birth Control Pills Levitra Bayer 20 Mg Lasix Order Online Did Propecia Work For You Propecia Vergessen Einzunehmen Low Cost Antabuse Online Cialis Cost Per Pill Propecia Alternativa viagra Cialis Rezeptfrei In Deutschland Kaufen Take Klonopin With Cephalexin Order Levitra Online Cialis Come Funziona Buy Levothyroxine 50 Mcg Online Ireland Prix De Cytotec Cialis Pas De Generique Super Cialis 40 Mg Buying Antabuse Online Acheter Viagra Dollar Canadien Propecia Minox cialis Amoxicillin Stomach Pain Hydrochlorothiazide 25 Mg For Sale Purchase Vibramycin Usa Priligy Dapoxetina Dosaggio Levitra Generico Online Vendita Antabuse To Buy Hair Shedding Propecia Amoxicillin Bacterial Reaction Cialis On Line Forum Doctissimo Cialis Overdose Of Zithromax Buy Cheap Lasix Buy Dyazide
Qeydiyyat: -- [sitat]

#17 Müəllif: AlfredAceli (21 mart 2017 22:34)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#18 Müəllif: CesParl (13 aprel 2017 05:03)
Buy Cialis Online Pharmacy cialis buy online Cephalexin 500mg Priligy Administracion how cau you order levitra on line Cymbalta 30 Day Voucher Cialis Generique Pas Cher En France cialis buy online Amoxicillin 93 3107 The Purple Pharmacy Website isotretinoin Cialis Generika Kaufen Rezeptfrei Tamoxifene 20mg online pharmacy Le Meilleur Generique Du Cialis Generico Kamagra Francia buying vyfat online On Line Dutasteride Purchasing Medicine Zithromax With No Prescription cialis online pharmacy Minipress Side Effects Of Amoxicillin Clavulanate cialis Furosemide Side Effects Viagra Verschiedene Starken viagra Finasteride Generic Uk Kamagra Haltbarkeit cialis Effetti Cialis E Cocaina Amoxicillin Drug Expiration cialis online Cialis 20 Mg Original Precio
Qeydiyyat: -- [sitat]

#19 Müəllif: OhvSor (14 aprel 2017 18:18)
gwhethert http://erectionpillsvcl.com aprettyw <a href= http://erectionpillsvcl.com >levitra 20mg</a> teverythingq
Qeydiyyat: -- [sitat]

#20 Müəllif: mgCag (14 aprel 2017 18:56)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#21 Müəllif: WxzSor (14 aprel 2017 19:29)
ynord <a href= http://erectionpillsvcl.com >canadian pharmacy cialis</a> rsmilez canadian pharmacy online mgoingy
Qeydiyyat: -- [sitat]

#22 Müəllif: ioCag (14 aprel 2017 20:38)
falwayst http://erectionpillsvcl.com struthb <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra samples</a> wgirlsf
Qeydiyyat: -- [sitat]

#23 Müəllif: XvoSor (14 aprel 2017 20:38)
wexclaimedq <a href= http://erectionpillsvcl.com >levitra cost</a> treadi <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra price</a> xneverl

zsayse http://erectionpillsvcl.com jknowsv viagra price ddinnerj
Qeydiyyat: -- [sitat]

#24 Müəllif: lyCag (14 aprel 2017 22:14)
mworldl viagra vs cialis vs levitra apurposeb buy generic cialis abusinessf
Qeydiyyat: -- [sitat]

#25 Müəllif: NdmSor (14 aprel 2017 22:58)
xprivateb levitra reviews kchildv levitra reviews wpassinge
Qeydiyyat: -- [sitat]

#26 Müəllif: slCag (14 aprel 2017 23:51)
efindy <a href= http://erectionpillsvcl.com >canadian online pharmacy</a> pminef http://erectionpillsvcl.com gyoungw
Qeydiyyat: -- [sitat]

#27 Müəllif: CtvSor (15 aprel 2017 00:07)
lthet <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra for sale</a> hdeepd levitra reviews ibentz

ehopedh <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra for sale</a> vhimselfo cialis vs viagra mtrues
Qeydiyyat: -- [sitat]

#28 Müəllif: rvCag (15 aprel 2017 01:28)
xdifferencek canadian pharmacy cialis glastu <a href= http://erectionpillsvcl.com >where to buy cialis</a> lminda
Qeydiyyat: -- [sitat]

#29 Müəllif: GleSor (15 aprel 2017 02:27)
ofollowingx <a href= http://erectionpillsvcl.com >canadian pharmacy reviews</a> foppositeh viagra online ucertainl
Qeydiyyat: -- [sitat]

#30 Müəllif: ptCag (15 aprel 2017 03:04)
tlongerc <a href= http://erectionpillsvcl.com >erection pills</a> tstrangerx <a href= http://erectionpillsvcl.com >http://erectionpillsvcl.com</a> tnos
Qeydiyyat: -- [sitat]

#31 Müəllif: JoxSor (15 aprel 2017 03:37)
opasseds http://erectionpillsvcl.com dsingleu female viagra fheavenf
Qeydiyyat: -- [sitat]

#32 Müəllif: xbCag (15 aprel 2017 04:43)
vfielde <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra for women</a> estartedr <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra coupon</a> oquestiona
Qeydiyyat: -- [sitat]

#33 Müəllif: BbmSor (15 aprel 2017 04:52)
ghundredp http://erectionpillsvcl.com mgaveq <a href= http://erectionpillsvcl.com >buy cialis online safely</a> jsixd

nheavyr cheap viagra vspoth over the counter viagra fexceptz
Qeydiyyat: -- [sitat]

#34 Müəllif: qxCag (15 aprel 2017 06:22)
fconfidencet canadian pharmacy reviews wpityt levitra vs viagra inobler
Qeydiyyat: -- [sitat]

#35 Müəllif: LpmSor (15 aprel 2017 07:18)
ecryf <a href= http://erectionpillsvcl.com >generic viagra</a> rsaws viagra for men jonv
Qeydiyyat: -- [sitat]

#36 Müəllif: ztCag (15 aprel 2017 08:00)
jroadm <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra coupon</a> sgentlemane <a href= http://erectionpillsvcl.com >viagra online</a> gwerea
Qeydiyyat: -- [sitat]

#37 Müəllif: ZpvSor (15 aprel 2017 08:31)
Qeydiyyat: -- [sitat]

#38 Müəllif: kkCag (15 aprel 2017 09:42)
tladiesh <a href= http://erectionpillsvcl.com >generic levitra</a> apositionk erection pills pwindowx
Qeydiyyat: -- [sitat]

#39 Müəllif: PpnSor (15 aprel 2017 09:45)
hdirectiond canadian pharmacy flikelyu <a href= http://erectionpillsvcl.com >canadian pharmacy</a> olivedf

lthoughto http://erectionpillsvcl.com jchanceo buy levitra online lheartd
Qeydiyyat: -- [sitat]

#40 Müəllif: dbCag (15 aprel 2017 13:05)
dtoldu levitra reviews enotc buy generic cialis aohi

rthana <a href= http://erectionpillsvcl.com >levitra vs cialis</a> rbecamec viagra for women gthereforef

mpassingz <a href= http://erectionpillsvcl.com >erection pills</a> ahundredo <a href= http://erectionpillsvcl.com >levitra vs viagra</a> osate

lseemso <a href= http://erectionpillsvcl.com >levitra coupon</a> eanotherq canadian pharmacy reviews pservantsi
Qeydiyyat: -- [sitat]

#41 Müəllif: WrtSor (15 aprel 2017 22:35)
best place to buy cialis online buy generic cialis buy viagra online viagra online no prior prescription generic levitra online buy generic levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#42 Müəllif: bsCag (15 aprel 2017 23:35)
<a href= http://buytadalafilgu.com >buy cialis canada</a> where to buy cialis online <a href= http://sildenafilonlinenet.com >generic viagra online</a> viagra online <a href= http://levitraonline.life >buy levitra online</a> order levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#43 Müəllif: EubSor (15 aprel 2017 23:55)
where to buy cialis best place to buy cialis online viagra online no prior prescription order viagra online levitra online canada levitra online cheap
Qeydiyyat: -- [sitat]

#44 Müəllif: IdqSor (16 aprel 2017 01:09)
http://buytadalafilgu.com cialis buy viagra online online pharmacy viagra buying generic levitra online levitra online cheap
Qeydiyyat: -- [sitat]

#45 Müəllif: ckCag (16 aprel 2017 01:21)
<a href= http://buytadalafilgu.com >buy generic cialis online</a> buy cialis canada <a href= http://sildenafilonlinenet.com >buy generic viagra online</a> viagra <a href= http://levitraonline.life >buy levitra online</a> order levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#46 Müəllif: MjdSor (16 aprel 2017 02:30)
where to buy cialis online buy cialis cheap best place to buy viagra online cheap viagra online order levitra online levitra online pharmacy

buy cialis canada where can i buy cialis generic viagra online viagra online levitraonline.life buy levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#47 Müəllif: veCag (16 aprel 2017 04:55)
<a href= http://buytadalafilgu.com >where can i buy cialis</a> buy cialis cheap <a href= http://sildenafilonlinenet.com >online viagra</a> viagra online canadian pharmacy <a href= http://levitraonline.life >levitra online canada</a> levitra online cheap
Qeydiyyat: -- [sitat]

#48 Müəllif: GptSor (16 aprel 2017 04:56)
where to buy cialis over the counter buy cialis canadian order viagra online viagra generic levitra online levitra online pharmacy

buy generic cialis online buy cialis viagra cheap viagra online buy levitra online comprar levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#49 Müəllif: itCag (16 aprel 2017 06:17)
<a href= http://buytadalafilgu.com >http://buytadalafilgu.com</a> where to buy cialis <a href= http://sildenafilonlinenet.com >best place to buy viagra online</a> cheap viagra online <a href= http://levitraonline.life >http://levitraonline.life</a> buy generic levitra online
Qeydiyyat: -- [sitat]

#50 Müəllif: OzpSor (16 aprel 2017 07:14)
buy cialis canadian where can i buy cialis cheap viagra online online pharmacy viagra buy levitra online buy levitra online cheap
Qeydiyyat: -- [sitat]

Geri qayıt << 1 2 3 >> Növbəti səhifə
Şərh əlavə et

Giriş
İstifadəçi adı
Şifrə



Axtarış


Sorğu
Saytimiz Necedir?

Yaxsidir winked
Normaldir fellow
Pisdir am






Keçidlər
» CaNBaku.com

Son şərhlər
murad (25 mart 2014 20:34)
» Mirzə Ələkbər Sabir

jhjukg (4 mart 2014 17:44)
» 8 Mart Qadını(Seir)

lamiya (24 fevral 2014 17:11)
» 8 Mart Qadını(Seir)

rasim (11 fevral 2014 19:34)
» Şəhidlər Ölmürlər

vusal (4 fevral 2014 19:20)
» Göynəyir sinəm, Xocalı!

qerez (24 dekabr 2013 20:51)
» Odlar Yurdu Azərbaycan

min (28 noyabr 2013 22:37)
» Odlar Yurdu Azərbaycan

APK (27 noyabr 2013 16:49)
» Abdulla Şaiq

Fatime (8 oktyabr 2013 19:18)
» Dostluq qirilmaz zencirdir

GULSUM AGAYEVA (10 iyun 2013 12:37)
» Omer Xeyyam


       
     Edebiyyat Ve Medeniyyet