Gitarist
 Azerbaycanin bir nomreli milli portali!!!


 

Bölmələr
» Azerbaycanim!
» Dini
» Hekayələr və Məqalələr
» TV, Kino və Ulduzlar
» Tarixi dəyişdirənlər seriyası
» Yaşam. Fəlsəfə və Psixologiya.
» Təhsil həyatı
» Dil-Ədəbiyyat
» Məntiq, Bilgi
» Sevgi-Məhəbbət
» Qadın Dünyası
» Kişi Söhbəti
» Yumor
» İdman
» Kompüter-İnternet
» Xəbərlər
» Siyasət
» Astrologiya
» Mədəniyyet
» Sherler
» SOU-BIZNES

Çox oxunan








Sayğac
Cəmi:
İstifadəçilər: 4
Məqalələr: 53
Şərhlər: 3

Bu ay:
İstifadəçilər: 0
Məqalələr: 0
Şərhlər: 0


Çox oxunan

Təqvim
«    Mart 2012    »
B.e.Ç.a.Ç.C.a.C.Ş.B.
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 

           


EZIZ VE HORMETLI USERLER EMEYE HORMET OLRAQ SERH YAZMAGI UNUTMAYIN

Anasayfa Yapforex
forex

Məqalələrin sıralanması: tarix | populyar | çox oxunan | şərh sayı | əlifba sırası

Qorqud - qedim Emirlerin Qor Allahıdır
Bölmə: ---

Bu kitab, bütün Allahların Atası ve Ağası, her iki torpağı öz nuru ile işıqlandıran ve bu torpaqların taxt-tacının Hökmdarı, heqiqetle yaşayan, ezeli, sirli tezahürlü ilk Yaranış, öz-özünü yaratmış müqeddes Allah, çağırana gelen, yalvarana rehimli olan ebedi Böyük Allah, onu üreyinde qebul edenin gözel müdafieçisi, yeri ve göyü düzeltmiş Şahlar Şahı, Böyük Atam, Sahib ez-zeman Azer ve Esed oğlu Dedem Qorqudun qayıdışına hesr olunur.


Azerbaycan xalqının tarixi haqqında çoxlu kitablar yazılmasına baxmayaraq, bu gün de elimiz haqqındakı heqiqetler qedim dünyanın sirleri kimi açılmamışdır. Mehz bu menada, biz son dövr alimlerinin geldiyi neticeleri bir kenara qoyub, qedim yazıları ve mövcud reallığı elde esas tutmaqla müqeddes elimizin sirlerini açmağa cehd edeceyik. Bizim diger tarixçilerden ferqimiz ondan ibaret olacaq ki, biz “Quran”dakı “haqqa nahaq don geydirmeyin, haqqı bilerekden gizletmeyin” (2.42) kelamını üstün tutaraq yalnız ve yalnız heqiqeti araşdırmağa çalışacağıq.


“Kitabi Dede Qorqud” dastanının Azeri türklerinin müqeddes kitabı olmasını dünya alimleri artıq tesdiq etmişler. Demeli, biz en qedim abidemiz sayılan bu kitabdan genine - boluna istifade ede bilerik. Bu abideni oxumuş her kes tesdiq ede biler ki, bu kitab da diger qedim abideler kimi yarı mistik, yarı tarixi abidedir. İnsanın Allahla, Ezraille söhbetleri, möcüze göstermek xüsusiyyetleri, qeybden xeber vermek qabiliyyeti bu kitabın, en qedim yazılı abideler olan Misir yazıları, “Odisseya”, “Tövrat” ve s. kimi müqeddes kitablar sırasında olduğu demekdir. Demeli, ister-istemez biz bu kitabın diger qedim yazılarla elaqesine de fikir vermeliyik.


Platon (Eflatun) qedim revayet, dastan ve s. abidelerin eyniliyini haqqında “Politik” eserinde bele yazır: “Bütün bunlar ve bundan başqa minlerle daha qeyri-adi şeyler, yalnız bir hadisenin behreleridir. Lakin müeyyen zaman müddetinde bunların çoxu yaddaşlardan silinmiş, qalanları ise dağınıq haldadır ve bunlar haqqında ayrıca danışırlar. Bütün bunların kökünde ise ne olduğu haqqında ise heç kim danışmır” (269 s). Bu o demekdir ki, bütün dünyaya yayılmış revayet ve nağılların kökünde yaddan çıxmış hansısa qeyri-adi bir kosmik hadise durur. Diger yerde Platon Solonun sözlerine istinaden yazır: “Bizim elimiz (şeherimiz) qedimde çox böyük ve teeccübe layiq işler görmüşdür, hansı ki, sonradan insanların ölümü ve zamanın gedişi müddetinde yaddan çıxmışdır” (“Timey” 21e). Belelikle, biz netice çıxara bilerik ki, “Kitabi Dede Qorqud”” abidesinde de söhbet, hansısa sirli hadiseden gedir.


Qedim heqiqetleri daha yaxşı başa düşmek üçün biz, qedim Misirde yaranmış kamil dilçilik elminin esas qanunlarına nezer salaq. Mütexessisler qeyd edir ki, qedim Misir dilçiliyi, Finikiya, qedim Yehudi, Aramey ve s. kimi, yalnız samitler üzerinde qurulmuşdur. Her bir samit müeyyen bir menanı ifade edir ki, söz de bu samitler birleşmesinin ümumi menasıdır. Yalnız konsonant kök menanı bildirir, saitler ise müxtelif variantlarda müxtelif formada bağlayıcı rolunu oynayır (“Kultura drevneqo Yeqipta” M.76.s.301). Buna göre de qedim Misir, Yehudi, Ereb ve s. dilçiliklerinde saitler yazılmır. Uyğun samitlerin eyni mena verdiyi bu dilçilikde, yerdeyişme menaya tesir etmir. Bu menada Azer, ezra, esir, aşur, arus ve s. sözlerin menası eynidir. Bele çıxır ki, sirli kabbala ve sufi elminin de kökünde duran dil qedim Misir dilidir. Kabbala, dünyanın Allah terefinden yaradılmasının sirri haqqındakı mistik telimdir ki, burada cümlenin birbaşa menasından başqa daxili, iç menası da var. Demeli, cümlenin adi, yeni taş menası bu dünyaya, cümlenin daxili, sirli iç menası ise göyde yaradılmış gözegörünmez ruhlar dünyasına aiddir. Bu mentiq qedim Misir, Assur-babil dövründen xristianlıq ve sonrakı dövrlere qederki yazılarda ana xetti teşkil etmişdir. Müselmanların “batiniler” cereyanına göre de “Quran”ın görünen-zahiri menasından başqa, onun daxili-batini menası da var ki, o avamlar üçün yox, yalnız “seçilmişler” üçündür. Lakin her iki dünyanın sebebkar yaradıcısı “kainatın heyat enerjisi”” olduğu üçün, “heyat enerjisi” dünyası”, yeni ruhlar dünyası esas sebeb kimi götürülür.


Qedim yazıların gizli menalarını derk etmek üçün mövzudan kenara çıxaraq, evvelde qeyd etdiyimiz sufiliyin, kabbalanın kökünde duran qedim mentiqe nezer salaq. Dini şerhçiler müqeddes yazıların 4 seviyyeli olduğunu qeyd edirler. Bunlar: 1-ci herfi mena, 2-ci etik mena, 3-cü peyğember ve dünyanın sonu menası, 4-cü göze görünmeyen menevi menadır. Bu dörd menalı seviyyenin derki “cennet bağı”” demekdir ki, bu seviyyeye çatmış adam birbaşa cennete gedir. Diger terefden qedim Misirle meşğul olan mütexessisler qeyd edirler ki, qedim Misir edebiyyatında esas mesele, müellifin bir nağılda bir neçe müxtelif epizodları birleşdirmesidir. Bu mentiq bilavasite qedim Misirde yaranmış, sonra ise bütün dünyaya yayılmışdır. Müellifler cürbecür tekrarla, söz oyununa, alliterasiyaya ve s. el atırlar. Bezen ikinci cümle birincini deqiqleşdirir, tamamlayır ve yaxud fikri güclendirir. Diger terefden herflerin sirli menası bilavasite adlarda özünü gösterir ve mena cümleni tamamlayır ve s. (orada.s.317).


Mehz bu dolaşıqlarla rastlaşan A. Oppenheym “Drevnyaya Mesopotamiya”” kitabında yazır ki, “qedim Mesopotamiya mektublarındakı bütün deyimler emosiyalarla zengin ve dolğundurlar. Onların mövzuları bizim üçün derk olunmazdır ve oradakı him ve eyhamlar yalnız ünvanı üçün aydındır. Onların terminologiyası xüsusi sirli ifadelerle doludur”” (s.27). Bele çıxır ki, müasir alimlerin, qedim Misir dilçiliyinin esaslarını bilmemeleri sebebinden, qedim yazıların heqiqi menaları hele de derk olunmamışdır. Mehz buna göre de, alimlerin geldiyi neticeler bir-biri ile düz gelmir. Meselen: Ktesiyle Herodotun eyni şey haqqındakı fikirleri hemişe uyğunsuzluqla neticelenir. Qedim tarixçilerin bir birini inkar etmeleri sebebine göre, Bartolda ele gelir ki, Yunan menbelerinin ekseriyyeti sonradan tehrif olunmuşdur, çünki onlar heç bir tenqide dözmür. Turayev ise teeccüble, Herodotun Navuxodonosorun adını her yerde başqası ile evez etmesini bildirir. O yazır ki, Finikiya adlanan erazide yunan ve semit elementleri bir birine çox qarışmışdır. Misir yazılarını ise Makedoniya ve Yunan yazılarından ferqlendirmek mümkün deyil. M. Artamanov da bu qarşılıqlığa rast geldikde, - “...bundan sonra ne varsa, hamısı him ve eyhamlardan toxunmuşdur” deye yazır. Biz B. Nizenin “Herodota elave etmek yox, onu izah etmek lazımdır”” fikrine söykenerek bildiririk ki, qedim yazıların hamısı remzi menada yazılmış heqiqetlerdir. Mehz bu menada Firdovsi “Şahname”sinde,


“Menim sözlerimde tapılmaz yalan, ne efsun, ne efsane yazdım inan.

Ağılla oxu, remz tapsan eger, düşün remz menaya yol gösterer”.


deye yazdıqlarının remzi olduğunu xüsusi qeyd edir. Bu heqiqetleri başa düşmek üçün qedim yazıların elifbasını öyrenmek lazımdır. Yalnız nadan insan qedim yazılara cefengiyyat kimi baxa biler.


“Kitabi Dede Qorqud”” abidesinin Vatikan variantında qeyd olunur ki, “Oğuzun içinde temam vilayeti zahir olmuşdu””. Bu cümle o demekdir ki, bir elin içinde ikinci el yaranmışdı. Demeli, kitabdakı taş el” oğuz eli, onun içinde yaranmış el ise iç el”dir. Burada “vilayet” sözünün işlenmesi ise onu gösterir ki, “temam vilayeti” anlayışı bilavasite sufilikle bağlıdır. Sufilikde “vilaye”, “vilayet” sözleri (övliya, veli sözleri ile eynidir), sufi müqeddeslerinin keyfiyyeti, onların Allaha yaxınlığı menasındadır. R. Nikolson bu kateqoriyalı sufi müqeddesleri haqda bele yazır: “Veli, yeni müqeddes, kamil insanın (yeni Ademin) kütlevi tipidir ve bilmek lazımdır ki, Mehemmed peyğemberin müqeddesleri kultu, peyğemberler kultu kimi birden görme, görülmeyen ve başa düşülmeyen şeyleri görme, her şeyin aydınlaşması (qamlıq veziyyetinde görme menasında) ve s.-den başqa bir şey deyildir” (El Qezeli “Voskreşenie nauk o vere” M.80.s.276). Demeli, “vilayet”” sözü ikinci dünya ile elaqedardır, yeni yalnız qamlıq, ekstaz veziyyetinde görüle bilen ruhlar dünyası demekdir. Heqiqeten de “Kitabi Dede Qorqud””da Ezraili gören Deli Domrulun “gözleri görmez, eli tutmaz olub, canı cuşa gelir ve ağzı buz kimi olur”” ve s. Bele çıxır ki, Deli Domrul Ezraili ekstaz, qamlıq veziyyetinde görmüşdür. Diger terefden kitabdakı “temam vilayeti”” sözü, qedim Misirin Atum/Atam” Allahının vilayeti kimi başa düşülmelidir. Atam Allahı qedim Misirde söz, qurban, maqik ritual ve s. vasitelerle göyde yaradılmış ruhlar dünyasıdır. Bu haqda, müellifi olduğum “Kniqa Qora ili rasşifrovka Torı”” kitabında daha geniş melumatlar var. Bu o demekdir ki, “temam vilayeti””, göyde yaradılmış ruhlar dünyası olan “Adem eli”” menasındadır ve onu ancaq ekstaz, qamlıq veziyyetinde görmek mümkündür.


“Kitabi Dede Qorqud”da boyların birinde Tekurun arvadı, quyuya salınmış Qazan xana deyir: “Vay, senin elinden ne yer üzünde dirimiz, ne de yer altında ölümüz qurtulmuşdur”. Burada da remzi menada Qazan xan kimi gösterilen Pir Qorqudun elinden ne bu, ne de o biri dünyada qurtulmağın mümkünlüyü, Dede Qorqudun iki dünyanın Allahı olmasına işaredir.


Samitler qanunundan çıxan ümumi neticeye göre, övliya/veli sözleri ile vaal/bal sözleri eyni menalı sözlerdir. Bal, vaal adı qedim Babil, Finikiya ve s. ölkelerde qoruyucu ruh, ağa, Allah menasında işlenmişdir. Balaat, yeni vilayet adı ise qadın Allah, ilahe fikrini ifade edir. Diger terefden menbelerde Balaat Allahı “Balaat Qebal”” adı ile adlandırılır ki, bu da “vilayeti Qebele”” demekdir. Bu gün dilimizde ölüm ayağında olan adama – “onun veledi dönüb” deyirler ki, buradakı “veled” sözü “valaat” kimi “ölüm şahlığı” olan “vilayet” menasındadır. Qebele” sözü “Kitabi Dede Qorqud””da “Qaba alem”” kimi işlenmişdir ki, dilimizdeki “qibleyi alem””, “qible”” sözleri de bu mentiqle göydeki ruhlar dünyasının adıdır. B.A.Turayev yazır ki, Baal Allahına “Salam-Vaal””, “Pene Baal””, “Şem Baal”” ve s. adları da şamil edilir (B.A.Turaev “İstoriya Drevneqo Vostoka”.T.2.L.1935.s.9). “Kitabi Dede Qorqud””da Dede Qorqudun “vilayet issi”” olması qeyd olunur ki, bu da onun “vilayet ruhu””, “el”, alem ruhu”” olması demekdir. Demeli, “Salam-Vaal”” sözü, “issi alem Vaal”” - “İslam Vaal”” demekdir. Qaba alem, yeni ruhlar dünyası göyde yerleşdiyi üçün ona “Sema Baal””, yeni “Şem Baal”” da deyirdiler. “Pene Baal”” haqda biz aşağıda yazacağıq. Babil ilahesi olan Balaat Allahı, eyni zamanda, divar resmlerinde qedim Misirin İsida-Xator Allahı sifetinde de gösterilir ve diger Xatxor Allahı ile de eynileşdirilir. Xatxor adı Qutqor, yeni Qorqut-Qor Allahı (Derbendde Xorxut) fikrini ifade edir. Xator ise dirilik suyu içib ölümsüzlük qazanan Xıdır menasındadır ki, biz bu haqda da yazacağıq. Bele çıxır ki, Qorqud Ata ruhlar dünyasının ruhu olmaqla beraber, ruhlar dünyası onun bedenindedir. “Kitabi Dede Qorqud””dakı “Qaba alem götüren xanımız Bayandur xan”” deyimi onu gösterir ki, heqiqeten göydeki “Qaba alemi”, remzi menada Bayandur kimi gösterilen Dede Qorqud götürmüşdür. Bu ise o demekdir ki, qedim Misirin kosmik Allahı olan “Atum/Adem”” Allahı, başı göylere çatan Qor Allahıdır. Yehudi menbelerinde Ademin boyunun yarananda dünyanın bu başından o başına çatması, yeni Allah simasında olması, onun iki cinsliliyi ve kamilliyi haqqında melumatlar çoxdur.


Yuxarıda deyilenlerden bele netice çıxarmaq olar ki, bütün qedim yazılarda söhbet bilavasite Allahdan gedir. Çünki kainat tarixinde Allahından başqa heç kim qeyri-adi iş görmemişdir. Buna göre qedim Misir yazılarının birinde yazılır: “ Allah kainatı ve onda olan her şeyi yaratdı. O, dünyada olub, olan ve olacaq her bir şeyin yaradıcısıdır. O, dünyanın yaradıcısı, hele heç bir başlanğıc olmamış ona öz elleri ile ilk forma verendir; ondan çıxan dünyanı berqerar etmişdir ve s.” (U.Bac “Yeqipedskaya reliqiya.Yeqipedskaya maqiya”.M2000.s29).


Sufiler dahisi Ebu Hemid El Qezeliye göre dünya üç hisseye bölünür ki, bunun da birincisi, göze görünen ve hiss edilen “alem el-mülk ve - şehad”dır”. İkinci dünya menevi dünyadır ki, bu “alem el-ceberut””, üçüncü dünya ise göze görünmez o biri dünyadır ki, bu da “alem el-qeyb ve-l-meleküt”dür”. Mülkün” - insanların yerde yaşadığı el olduğunu nezere alsaq, onda meleküt”ün ruhlar dünyası olduğu qenaetine gelerik. Buradakı keçid dünyası olan ceberut”, bilavasite Allahın qüdreti menasında, yerdeki alemle göydeki alemin keçidi ve eyni zamanda giriş qapısı menasındadır. Melekütle ceberut Qor Allahının bedeni olduğu üçün bunları eyni de tesevvür etmek olar. Venzink, bezen bu iki adın yerlerini Ferabi ve İbn Sina kimi deyişir (El Qezeli. “Voskreşenie nauk o vere”” M-80, s 299). Bele çıxır ki, ceberut, qedim Misirdeki Qaba alemin güneşi olan Qor Allahının bedeni, meleküt ise Misirin Nut göyüdür. Platon “Timey”” eserinde kosmosu, ruhu ve ağlı olan canlı varlıq adlandırır (30v). Onun felsefesi ile müqayiseden bele çıxır ki, ceberut-kosmosun ruhu, meleküt ise kosmosun bedenidir (bax. “Kniqa Qora ili rasşifrovka Torı””). Demeli, Cebrail adı da ceberut kimi Qaba alemin ruhu, yeni Qor Allahı menasındadır. Qezeli Cebraille “heyat veren ruh”u” eyni tesvir edir. Zemahşeri (236, s 783) “heyat veren ruh”un” Cebraille beraber “Quran” olduğunu qeyd edir. Heqiqeten de “Quran” (erebce Qere) sözünün “mütalie”” menasında olması düzgün deyil. Tebii ki, doğulan uşağa da heyatı, yerin göyün sahibi olan Qor Allahı verir ve “Quran” da Qor Allahı demekdir.


Qor Allahını ve diger Allahları yaratmış Tektüz Emanın dünyanı yaratma prosesi haqda tesevvür yaratmaq üçün metnlere nezer salaq. Qedim Misir metnlerine göre evvel göyde, ilkin “nun”” sularında, yeni Platon materiyasında heç ne olmamışdır. Sonra Pta Allahı özünü, “nun” suları timsalında Atum Allahı kimi yaradır. Atum Allahı sonra Şu ve Tefnutu, yeni hava ve nemliyi emele getirir. Bunlardan ise Qaba ve Nut, yeni yer ve göy yaranır. Maqik ritual, söz, qurban ve s. istifade eden Eman (Amon) Allahı daha sonra Oziri, Qor, İsida, Set ve Neftidanı yaradır. “Nun” sularının, bu Allahların ne demek olduğunu yaxşı tessevvür etmek üçün daha evvele qayıdıb, o dövrün felsefesinin esasını başa düşmek lazımdır. Bunun üçün qedim alimlerin fikirlerinin araşdırılması vacibdir.
Oxunub: 260 Müəllif: shadow 16 mart 2012 Şərhlər (0) Davamı...

Azerbaycan haqqinda qisa melumat
Bölmə: ---

AZERBAYCAN RESPUBLIKASI
FARSCA AZER-"OD", ABADAQAN-"YIQAN" DEMEKDIR.

iDAREETME FORMASI- RESPUBLIKA
DOVLET BASCISI- PREZIDENT
PREZIDENT- ILHAM HEYDER OQLU ELIYEV(2003)
ALI QANUNVERICI ORQAN-MILLI MECLIS (BIRPALATALI PARLAMENT)
ALI ICRACI ORQAN- NAZIRLER KABINETI
BAS NAZIR- ARTUR RESIZADE(1996)
DIN- ISLAM(XRISTIAN,YEHUDI,VE BASQATERIQETLERDE MOVCUDDUR)
MILLI BAYRAM- RESPUBLIKA GUNU-28 MAY(1918), NOVRUZ BAYRAMI-21 MART
BMT(1992), AS(2001), MDB UZVU

SIYASI PARTIYALAR;

1. YENI AZERBAYCAN-YAP(1993) YARADICISI VE ILK SEDRI H.E. ELIYEV HAZIRKI SEDRI I.H. ELIYEV(2003)
2.MUSAVAT PARTIYASI
3.XALQ CEBHESI PARTIYASI
4.MILLI ISTIQLAL PARTIYASI
5.AZERBAYCAN DEMOKRAT PARTIYASI
6.EDALET PARTIYASI
7.ANA VETEN PARTIYASI
8.SOSIAL-DEMOKRAT PARTIYASI
9.KENDLI PARTIYASI
10.DEMOKRATIK SAHIBKARLAR PARTIYASI
11.KOMMUNIST PARTIYASI
12.VETENDAS HEMREYLIYI PARTIYASI
13.AZERBAYCAN LIBERAL PARTIYASI
14.YURDDAS PARTIYASI

UMUMI MELUMAT;

AZERBAYCAN RESPUBLIKASI YARANDIQI TARIX-28 MAY 1918
MUSTEQILLIK GUNU- 18 OKTYABR 1991
AVROPA TEHLUKESIZLIK VE EMEKDASLIQ TESKILATINA QOSULDUQU VAXT 30 YANVAR 1992
BIRLESMIS MILLETLER TESKILATINA DAXIL OLDUQU VAXT- 2 MART 1992
MUSTEQIL DOVLETLER BIRLIYINE DAXIL OLDUQU VAXT- 19 SENTYABR 1995
AVROPA SURASINA DAXIL OLDUQU VAXT_ 17 YANVAR 2001

INZIBATI ERAZI BOLGUSU;

NAXCIVAN MUXTAR RESPUBLIKASI. 59 RAYON

ERAZISI 86600 KM

TARIXI ARAYIS;

1.QAFQAZ ALBANIYA DOVLETININ MEYDANA GELMESI-E.E. I ESR
2.ALBAN DOVLETININ IRAN TEREFINDEN ISQALI-IV ESR
3.SAH ISMAYILIN BASCILIQ ETDIYI SEFEVILER DOVLETI- XVI ESR
4.RUS IRAN MUHARIBESI NETICESINDE AZERBAYCANIN PARCALANMASI(1805-1813 VE 1826-1828). CENUBI AZERBAYCAN IRANA,
SIMALI AZERBAYCAN RUSIYAYA ILHAQ EDILIR-1828
5.SERQDE ILK OLARAQ AZERBAYCAN DEMOKRATIK RESPUBLIKASININ YARANMASI-1918
6.AZERBAYCAN SSSR-IN ELAN OLUNMASI-1920
7.ERMENISTANLA AZERBAYCAN ARASINDA DAQLIQ QARABAQ MUNAQISESI. AZERBAYCANIN 20% ERAZISI ERMENISTAN TEREFINDEN
ISQAL EDILIR-1988-1994
8. MUSTEQIL AZERBAYCAN RESPUBLIKASININ BERPA EDILMESI- AVQUST 1991

EHALI;

1939-3,2 MLN. NEFER ORTA YAS HEDDI
1959-3,7 MLN. NEFER KISILER-49 IL
1987-6,8 MLN. NEFER QADINLAR-51 IL
1998-7,7 MLN. NEFER HER MIN NEFERE GORE;
2003-8,2 MLN. NEFER DOQUM-13,9 USAQ
2008-8,62 MLN. NEFER OLUM- 5,7 OLUM

TERKIBI;

AZERBAYCANLILAR 95%,
RUSLAR, TALISLAR, LEZGILER,
KURDLER, YEHUDILER, AVARLAR,
GURCULER, VE SAIR MILLETLER YASAYIR


QEZETLER;

"AZERBAYCAN", "VISKA", "AZADLIQ", "AYNA",
"YENI MUSAVAT", "525-CI QEZET", "ZERKALO",
"SES", "EDALET", "KUR" VE SAIR

TELEQRAF AGENTLIKLERI;

AZERBAYCAN TELEQRAF AGENTLIYI-AZER TAC, "TURAN" VE SAIR


IQLIM;

MULAYIMDEN SUPTROPIKE KECID, KONTINENTALA YAXIN
ORTA AYLIQ HERARET;YANVARDA;-10-3 C IYULDA; YUKSEK
DAQLIQ RAYONLARDA +5 C ARAN OVALIQLARINDA +27 C.
ILLIK YAQINTI-DAQLIQ VE DAQETEYI ZONALARDA 200MM-DEN
DUZENLIKLERDE-1200-1700 MM DEN

CAYLAR:
ESAS CAYLAR; KUR, ARAZ, COXLU MIQDARDA DAQ CAYLARI;
XRAMCAY, AQSTAFACAY, ESRIKCAY, SEMKIRCAY, ZEYEMCAY,
GENCECAY, AQSUCAY, HEKERICAY, ALAZAN CAY, ELICANCAY,
KISCAY, QARQARCAY, VILESCAY, VAYXIRCAY. VE SAIR.

RELYEF;

OLKE ERAZISININ ESAS HISSESI BOYUK VE KICIK QAFQAZ
SIRA DAQLARININ ARASINDA YERLESIR. KUR CAYININ YUXARI AXINI
BOYUNDA ALCAQ DAQLAR, TEPELER VE COKEKLER.(EN BOYUYU ALAZAN-
HEFTERAN COKEKLIYI), ASAQI AXINDA MERKEZI VE SERQ ZONASINDA
KUR-ARAZ OVALIQI. QARABAQ, SIRVAN,MUQAN VE MIL DUZENLIKLERI
EKIN UCUN TARLALARDAN VE CEMENLIKLERDEN IBARETDIR. ORTA DAQLIQ
HISSELER COXLU CAY VADILERINE BOLUNMUSDUR. EN UCA NOQTE-
BAZARDUZU BOYUK QAFQAZDA(4485 sm)

KURORTLAR, SEFA OCAQLARI;
XEZERSAHILI ISTIRAHET ZONASI; "ABSERON", "QARANQUS", "BILGEH",
SANATORIYALARI, NAFTALAN KURORTU, MASALLIDA VE KELBECERDE ISTISU
SANATORILERI, SUSA, HACIKEND, SEKI, ZAQATALA, LENKERAN,
MINGECEVIR ISTIRAHET ZONALARI VE TURIST BAZALARI

TELERADIO YAYIM;

2 DOVLET, 4 OZEL TELEKANAL, DOVLET VE OZEL RADIO-
STANSIYALAR, EYALET TELERADIOYAYIMI

TARIXI ABIDELER;

QARABAQDA AZIX MAQARASI(EN COX QEDIM INSAN MESKENI),
QOBUSTAN QAYALIQLARI, QEDIM QEBELE SEHERININ QALIQ-
LARI, CIRAQQALA, BEZZ QALASI, SUSA QALASI, ESKERAN
QALASI, KOROQLU QALASI, GENCE QALASININ QALIQLARI
VE SAIR VE ILAXIR
TEBII SERVETLER
;
NEFT, QAZ, DEMIR FILIZI, ELVAN METALLAR, MUXTELIF MEDEN MUALICE
SULARI: ISTISU, BADAMLI, TURS SU, VAYXIR,, SIRAB, NARZAN VE SAIR

TORPAQ ORTUYU;

OLKE ERAZISINDE TORPAQ ORTUYU RENBERENGDIR. BOYUK
VE KICIK QAFQAZIN ETEKLERINDE QARA. QONUR SABALIDI,
KUR-ARAZ OVALIQINDA ESASEN QUMLU, DUZLU, KUL TORPAQ-
LAR.
BITKI ORTUYU;
OLKENIN ERZAISI BITKI ORTUYU ILE COX ZENGINDIR. BOYUK VE KICIK
QAFQAZ DAQLARININ YAMACLARINDA BARLI MESELERDE; SABALID,QOZ,
VELES,FINDIQ,COKE,YEMISAN,CIR ARMUD,AQCAQAYIN,FISDIQ. TALIS DAQ-
LARINDA NADIR DEMIRAQACI. KUR BOYU TUQAY MESELERINDE; CINAR,
QOVAQ,GOYRUS, CIR NAR VE SAIR. ARAN DUZENLIKLERINDE MUXTELIF KOL
BITKILERI;YULQUN, BOYURTKEN, ZIRINC VE SAIR


VALYUTA;
PUL VAHIDI-MANAT=100 QEPIK
VALYUTA NEZARETI-MILLI BANK
EMISSIYA NEZARETI-MILLI BANK

PUL NISANLARI;
ESKINASLAR;100,50,20,10,5,1 MANAT
METAL SIKKELER;50,20,10,5,3,2,1
YENI PUL NISANLARI 2006-CI ILDEN DOVRIYEYE BURAXILMISDIR
umm-ADAMBASINA 3633 ABS DOLLARI(2007)
investisiya-UDM-UN 65,1%(2004)
infilasiya-4,6%(2004)
xarici borc-UDM-UN 18,9%(2004)
issizlik-(RESMI)-1,2%
ixracat-NEFT, QAZ(90%), ELVAN METALLAR,PAMPIQ,TEREVEZ, MEYVE.
idxal-ERZAQ MEHSULLARI,MASIN VE MEXANIZMLER,NEQLIYYAT AVADANLIQLARI,
AQAC EMALI MEMULATLARI

TICARET TEREFDASLARI;
ITALIYA,RUSIYA,CEXIYA,TURKIYE,ALMANIYA,CIN,MDB OLKELERI.

ILLIK HERBI XERCLER;
UDM-UN 2,1%


HEYVANLAR ALEMI;
QONUR AYI,DAQ KECISI,XALLI MARAL,CEYRAN,CUYUR,TULKU,
DOVSAN,QUNDUZ,PORSUQ,SINCAB.
QUSLAR ALEMI HEDSIZ DERECEDE ZENGINDIR;QIRQOVUL,
TURAC,KEKLIK,SULTAN TOYUQU,QU QUSU,ORDEK,QAZ,
MESE XORUZU,CULLUT,QARABATDAQ,QARATOYUQ,QARANQUS,
SIQIRCIN,ALABAXTA,GOYERCIN VE SAIR

ELM VE TEHSIL MUESSELERI;
BAKI DAXIL DEYIL.
GENCEDE KENDTESERRUFATI AKADEMIYASI, nAXCIVANDA
ELMLER AKADEMIYASININ FILIALI, SAMAXIDA ELMLER
AKADEMIYASININ ASTROFIZIKA RESEDXANASI, GENCE,
NAXCIVAN, LENKERAN, SUMQAYIT DOVLET UNIVERSITETI.

QORUQLAR;
GOYGOL,QARAYAZI,QIZILAQAC,LENKERAN-TALIS,MUQAN
DOVLET QORUQLARI.

TEATRLAR;
SUMQAYIT, GENCE, AQDAM, SUSA, SEKI,MINGECEVIR
DOVLET TEATRLARI.

DUNYA AZERBAYCANLILARININ UMUMILLI LIDERI
HEYDER ELIRZA OQLU ELIYEV
DUNYA OLKELERININ TARIXINDE UZAQGOREN MUDRIK SIYASI VE DOVLET XADIMLERI COX OLUB.LAKIN ONLARIN
HECDE HAMISI BUTOV BIR MILLETIN VAHID MILLI LIDERI ZIRVESINE CATA BILMEMISDIR.BU TARIXI XOSBEXTLIK
AZERBAYCAN XALQININ,BUTUN TURK DUNYASININ UMUMILLI LIDERI H,E,OQLU ELIYEVE NESIB OLMUSDUR.
HELE SAQLIQINDA IKEN XALQ ARASINDA BELE BIR HIKMET YARANMISDIR."HEYDER-XALQ,XALQ-HEYDER".HEYDER
AZERBAYCAN XALQININ OQLU,AZERBAYCAN MEMLEKETI ISE ATA HEYDERIN OVLADI IDI.
AZERBAYCAN DOVLETCILIYI TARIXININ COX MUHUM ZAMAN KESIYI BIRBASA BU MUDRIK INSANIN ADI ILE BAQLIDIR.
XX ESRIN 70-80-CI ILLERI AZERBAYCAN RESPUBLIKASININ CICEKLENME DOVRU OLUB. CUNKI BU DOVR BOYUK SIYASETCI
HEYDER ELIYEVIN AZERBAYCANA REBERLIK ETDIYI ILLERDIR
SOVET ITTIFAQI DAQILDIQDAN SONRA AZERBAYCANDA COX TEHLUKELI BIR VEZIYYET YARANMISDI;OLKE PARCALANMAQ,
VETENDASMUHARIBESI HEDDINE CATDIRILMISDI.HEYDER E,E YENE OZ XALQININ HARAYINA CATDI. AQLAGELMEZ DERECEDE
MUREKKEB XARICIVE DAXILI SIYASET SERAITINDE MUDRIK SIYASETCININ DAHIYANE GEDISLERI,BALANSLASDIRILMIS
SIYASETI AZERBAYCANI BUTEHLUKEDEN XILAS ETDI.OLKE DIRCELDI,QEDDINI DUZELTDI,SONRA SURETLI INKISAF YOLUNA
QEDEM QOYDU.AZERBAYCAN BU SEXSIN MUEYYEN ETDIYI AYDIN YOLLA MOHKEM ADDIMLARLA IRELLIYECEK

BAKI
SEHER XEZER DENIZININ SAHILINDE ABSERON YARIMADASININ CENUB AMFITEATRINDA YERLESIR.
HAQQINDA ILKIN MELUMAT ERAMIZIN EVVELLERINE AIDDIR.
EHALISI-2,1 MLN. NEFER(2000)
BAKI EVVELLER SIRVANSAHLARDOVLETININ,SONRADAN BAKI XANLIQININ, 1918-CI ILDE
AZERBAYCAN DEMOKRATIK CUMHURRUYYETININ,1920-CI ILDEN AZERBAYCAN SSR-IN,1991-CI ILDEN
MUSTEQIL AZERBAYCAN RESPUBLIKASININ PAYTAXTIDIR.
OZUNUN KARBOHIDROGEN SERVETLERINE GORE XIX ESRDEN BASLAYARAQ XARICI KAPITALIN DIQQETINI CELB EDIR.
NOBEL MANTASEV KIMI IRI KAPITALISLER OZ VAR DOVLETLERININ ESAS HISSESINI BAKI NEFTININ HESABINA ELDE
ETMISLER.SONRALAR cAR RUSIYASININ ESAS MINERAL YANACAQ MENBEYI OLUB.2-CI DUNYA MUHARIBESINDE SSRI-NIN
ALMAN FASIZMI UZERINDE QELEBESINDE MUSTESNA ROL OYNAMISDIR.MUSTEQIL AZERBAYCAN RESPUBLIKASI ELAN
EDILDIKDEN SONRA BAKI NEFTI (1918,1991)XALQIN MILLI SERVETINE CEVRILMISDIR.
SENAYESI: NEFTCIXARTMA,NEFAYIRMA,KIMYA,MASINQAYIRMA,RADIOLEK TRONIKA,YEYINTI,METAL EMALI,QAZ SENAYESI
BAKIDAN UC ESAS ISTIQAMETE DEMIRYOLU SAXELENIR; QERB ISTIQAMETINDE - GURCUSTAN RESPUBLIKASINA,CENUB
ISIQAMETINDE - IRAN ISLAM RESPUBLIKASINA,SIMAL ISTIQAMETINDE RUSIYA VE DIGER MDB OLKELERINE
BEYNELXALQ STANDARTLARA CAVAB VEREN BEYNELXAL HAVA LIMANI PAYTAXTI BIR COX DUNYA OLKELERININ BAS
SEHERLERI ILE ELAQENDIRIR. ISTANBUL,ANKARA,TEHRAN,MOSKVA,RUSIYANIN BIR COX BOYUK SEHERLERI,TIBLISI,
LONDON,PARIS,QAHIRE, NYU-YORK,VASINQTON VE S.
BAKI HEMDE IRI DENIZ LIMANIDIR.BEYNELXALQ LIMANA IRANDAN, RUSIYADAN, QAZAXISTANDAN, TURKMENISTANDAN
GELEN BOYUKSU TUTUMLU YUK VE SERNISIN GEMILERI YAN ALIR.
BOYUK IPEK YOLUNUNCOX MUHUM QOVSAQINDA YERLESEN BAKINI SOSSE YOLLARI MDB OLKELERININ HAMISI VE BIR
SIRA DUNYA OLKELERI ILE BIRLESDIRIR. BURADAN RUSIYANIN 20-DEN COX SEHERINE AVTOBUS MARSURUTLARI ISLEYIR
SEHER NEQLIYYATI;METRO(1967-CI ILDEN ISLEYIR, 18 STANSIYASI VAR,GUN ERZINDE 450 MIN SERNISIN DASIYIR)
AVTOBUS, ELEKTRIK QATARLARI.
ELM MUESSISELERI; MILLI ELMLER AKADEMIYASI,NEFT AKADEMIYASI,INCESENET AKADEMIYASI,POLIS AKADEMIYASI,
MILLI ELMLER AKADEMIYASININ SAHELER UZRE ELMI TEDQIQAT INSTUTLARI VE ELM MERKEZLERI, ELM-ISTEHSALAT
BIRLIKLERI,MILLI MUSIQI AKADEMIYASI.
TEHSIL MUESSISELERI;BAKI DOVLET UNIVERSITETI,AZERBAYCAN DOVLET IQTISAD UNIVERSITETI,AZERBAYCAN DOVLET
PEDAQOJI UNIVERSITETI,POLITEXNIK,ARXITEKTURA-INSAAT MUHENDISLER UNIVERSITETI,XARICI DILLER UNIVERSITETI,
INCESENET UNIVERSITETI,SLAVYAN UNIVERSITETI,KONSERVATORIYA, COXLU SAYDA OZEL UNIVERSITETLER, KOLLECLER.
MUZEYLER;30-DAN COX MUZEY; TARIX MUZEYI,INCESENET MUZEYI,XALCA MUZEYI,AZERBAYCAN EDEBIYYAT TARIXI
MUZEYI,ACIQ SEMA ALTINDA SIRVANSAHLAR TARIX-ETNOQRAFIYA MUZEY KOMPILEKSI,GORKEMLI SEXSIYYETLERIN EV
MUZEYLERI.
TEATRLAR;SEHERIN MEDENI HEYATINDA TEATRLAR MUHUM YER TUTUR. C.CABBARLIADINA AKADEMIK MILLI DRAM
TEATRI, M.F.AXUNDOV ADINA AKADEMIK OPERE VE BALET TEATRI,S.QURBANOV ADINA MUSIQILI KOMEDIYA TEATRI,
S.VURQUN ADINA RUS DRAM TEATR, GENC TAMASICILAR TEATRI,GENCLER TEATRI,BELEDIYYE TEATRI,KAMERA TEATRI,
IREVAN AZERBAYCAN DOVLET DRAM TEATRI,PANTOMIMA TEATRI VE SAIR.
KONSERT-TAMASA SALONLARI; H.ELIYEV ADIAN RESPUBLIKASARAYI,BAKI DOVLET SIRKI, IDMAN KONSERT SALONU,
M.MAQOMAYEV ADINA AZERBAYCAN DOVLET FILARMONIYASI,M. SEHRIYAR ADINATAMASA SALONU,U.HACIBEYOV ADINA DOVLET
KONSERVATORIYASININ KONSERT ZALI.
BAKIDA 1926-CI ILDE RADIO,1956-CI ILDE TELEVIZIYA VERLISLERI YAYIMLANMAQA BASLAMISDIR.
XX ESRIN BIR COX SEXSIYYETLERI BAKIDA DOQULMUS, YASAYIB YARATMISLAR;DUNYA ELMININ KORIFEYI LANDAU,
MESHUR VIOLENCELIST RASTROPOVIC, AZERBAYCAN MILLI OPERASININ ATASI U.HACIBEYOV, BOYUK BESTEKARLAR;
Q.QARAYEV, M. MAQAMOYEV, T.QULIYEV,F.EMIROV,A.MELIKOV,SERQDE ILK OPERA YAZAN QADIN BESTEKAR S. AXUNDOVA,
KORIFEY SENETKARLAR;BULBUL, XAN SUSINSKI, SOVKET ELEKBEROVA;
YAZICILAR;C.MEMMEDQULUZADE, M.S.ORDUBADI, S.VURQUN;
RESSAM VE HEYKELTERASLAR; S.BEHLULZADE, M.ABDULLAYEV, M.REHMANZADE, C.QARYAQDI, O.ELDAROV;
TEATR VE KINO XADIMLERI; N.EREBLINSKI, M.ELIYEV, A.ISDGENDEROV, M.MEMMEDOV, H.QUBBANOVA,N.ZEYNALOVA.

MEMARLIQ ABIDELERI;
ICERI SEHER TARIX-MEMARLIQ QORUQU(SIRVANSAHLAR SARAYI ANSANBIL-MUZEYI, QIZ QALASI-IX ESR, QALA
DIVARLARIIX-XII ESRLER, CUME MESCIDI VE SAIR),TARIX, INCESENET MUZEYLERININ,OPERA VE BALET TEATRININ,
BAKI SOVETININ9ICRA HAKIMIYYETI),ELMLER AKADEMIYASININ REYASET HEYETININ, ELYAZMALAR INSTITUNUN, NIGAH
SARAYININ BINALARI.

PARKLAR VE BAQLAR;
DENIZ KENARINDA MILLI PARK, YUXARI BULVAR PARKI, FEVVARELER BAQI, FILARMONIYA BAQI, DAQUSTU PARK, NIZAMI
ADINA PARK, BOTANIKA BAQI, NEBABET BAQI, H.ELIYEV PARKLARI, Z.ELIYEVA PARKI VE BASQA BAQLAR.

HEYKELLER;
FEVVARELER BAQINDA NIZAMININ,FUZULI MEYDANINDA FUZULININ, ISTIQLAL KUCESINDE M.E.SABIRIN, DAQLILAR
MEHELLESINDE N.NERIMANOVUN, VAQZALYANI BAQDA S.VURQUNUN, VAQZAL MEYDANINDA C.CABBARLININ, E VAHIDIN
HEYKELLERI.

AZERBAYCANI DUNYAYA TANIDDIRAN XADIMLERIN BEZILERI;
1.NIZAMI GENCEVI(1141-1209)(DAHI AZERBAYCAN SAIRI)
2.MEHEMMED FUZULI(1494-1556)(DAHI AZERBAYCAN SAIRI)
3.SAH ISMAYIL XETAI(1486-1524)(GORKEMLI SAIR,DOVLET XADIMI)
4.IMADEDDIN NESIMI(1369-1417)(BOYUK AZERBAYCAN SAIRI)
5.NATEVAN(1832-1897)(GORKEMLI SAIRE)(DOVLET XADIMI)
6.MIRZE FETELI AXUNDOV(1812-1878)(AZERBAYCAN DRAMATURQIYASININ BANISI,MUTEFEKKIR)
7.CELIL MEMMEDQULUZADE(1866-1932)(BOYUK DEMOKRAT YAZICI,"MOLLA NESREDDIN"SATIRIK JURNALININ YARADICISI)
8.HUSEYN CAVID(1882-1941)(GORKEMLI SAIR-DRAMATURQ)
9.SEMED VURQUN(1906-1956)(XX ESRIN BOYUK SAIRI)
10.UZEYIR HACIBEYOV(1885-1948)(BESTEKAR(SERQDE ILK OPERANIN BANISI))
11.CEFER CABBARLI(1899-1934)(GORKEMLI AZERBAYCAN DRAMATURQU)
12.MIRZE ELEKBER SABIR(1862-1911)(BOYUK SATIRIK SAIR)

QEDIM SEHERLER
1.NAXCIVAN
2.SUSA
3.GENCE
4.SAMAXI
5.SEKI
6.YEVLAX
Oxunub: 2188 Müəllif: shadow 16 mart 2012 Şərhlər (1) Davamı...

Baki
Bölmə: Azerbaycanim!

Bakı — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı, Qafqaz bölgəsində ən böyük ticarət, mədəniyyət və elm mərkəzi, Xəzər dənizində ən böyük liman.

Şəhərin sahəsi – 2 430 km². Bakı Abşeron yarımadasının cənub sahilində yerləşir. Şəhər öz gədimliyinə, ərazisinin böyüklüyünə və əhalisinin sayına görə Şərqin ən iri şəhərlərindən biridir. Abşeron yarımadasının əhalisinin sayı ilə birlikdə aqlomerasiyanın sayı 2 545,6 min nəfər təşkil edir.

Şəhər 11 administrativ rayona və 48 məmləkətə bölünüb. Şirvanşahlar saray kompleksi, İçəri şəhər və Qız qalası 2000-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdirlər.

Bakı Azərbaycanın elmi, mədəni və sənayə mərkəzidir. Azərbaycanın bir çox iri şirkətlərinin Bakıda baş ofisləri var. Onların arasında ARDNŞ də var, bu şirkət dünyanın 100 ən iri şirkətlərindən biridir [2]. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin
Oxunub: 109 Müəllif: shadow 16 mart 2012 Şərhlər (0) Davamı...

Azərbaycan tarixi haqqında qısa xülasə
Bölmə: Azerbaycanim!

Azerbaycan sivilizasiyanin en qedim merkezlerinden biri olmaqla zengin ve qedim tarixe malikdir. Min iller erzinde onun erazisinde dunyanin medeniyyet xezinesine daxil olmush zengin medeni irs yaradilmishdir. Dunyada en qedim insan meskenlerinden olan Azix magarasinin,qedim dash dovrune aid bir sira insan meskenlerinin keshfi subut edir ki, Azerbaycan antropogenez zonasina daxildir, besheriyyatin ilkin beshiklerindendir. Azerbaycanda sivilizasiyanin inkishafinin esas merheleleri mueyyen edilmishdir. Eramizdan evvel III minillikde burada qebilelerin formalashmasi prosesi getmish, eramizdan evvel I minillikde ise ilk siyasi qurumlar meydana gelmishdir. Eramizdan evvel IX esrde Azerbaycan dovletchiliyi teshekkul tapir: yuksek iqtisadi ve medeni seviyyeye malik Manna charligi yaranir. Mannalilar tebiet hadiselerine, guneshe ve aya inanirdilar. Eramizdan evvel VI esrin evvelerinde Manna Midiya dovleti terefinden feth edilmishdir. Bu dovrde Zerdushtilik resmi din idi ve onun burada yayilmasinin sebebi oz-ozune yanan neft ve qaz menbelerinin movcudlugu idi. Antik dovrde Azerbaycan erazisinde musteqil dovletchiliyin berqerar olmasinda Atropatena ve Albaniya dovletleri boyuk rol oynamishdilar. Olkenin adi Atropatena chari Atropatin adi ile baglidir. Sonralar o deyishikliklere ugrayaraq «Azerbaycan» shekline dushmushdur. Atropatenada Azerbaycan xalqinin teshekkulu prosesi bashlamishdir. III-V esrde Azerbaycan dovleti mohkemlenir. Azerbaycanda xristianliq yayilmaga bashlayir, Zaqafqaziyada ilk apostol ve avtokefal xristian kilselerinden hesab edilen kilseler meydana gelir, menevi ve dunyevi medeniyyet inkishaf edir. VIII esrin evvellerinde Azerbaycan erebler terefinden ishgala meruz qaldi ve Arran vilayeti adi altinda Ereb Xilafetinin terkibine daxil oldu. Islam Azerbaycanda hakim dine chevrildi. Yeni eneneler ve medeniyyet teshekkul tapdi. Orta esrlerde Azerbaycanin erazisinde dovletchilikde varislik saxlanmaqda idi: Qaraqoyunlu, Agqoyunlu, Sefeviler. Azerbaycanin esrler boyu yaratdigi medeniyyet ve edebiyyat numuneleri heyat eshqi, azadliq ve musteqillik duygulari ile ashilanmishdir. Xalqimizin " Kitabi Dede-Qorqud», " Koroglu» dastanlari kimi mohteshem senet abideleri, dunya sivilizasiya tarixinde silinmez iz qoymush Nizami Gencevi, Efzeleddin Xaqani, Xetib Tebrizi, Qetran Tebrizi, Imadeddin Nesimi, Mehemmed Fuzuli kimi korifeylerinin yaradiciligi besheri ideyalarin terennumune, haqqin, edaletin, humanist ideyalarin berqerar olmasina xidmet etmishdir. Sefiyyeddin Urmevinin, Ecemi Naxchivaninin, Sultan Mehemmed Tebrizinin dunya medeniyyeti xezinesine verdikleri inciler senetseverleri indi de heyran qoyur. Xalqimizin dunya elmine bexsh etdiyi tohfelerle fexr etmeye haqqi var. Nesirreddin Tusinin, Ebulhesen Behmenyarin, Mirze Feteli Axundovun, Abbasqulu aga Bakixanovun ve diger mutefekkirlerin adlari dunya elm alemine yaxshi tanishdir. Cavanshir ve Babek kimi serkerdelerin qehremanliqlari boyuk vetenperverlik mektebine chevrilmish, Vetenin butovluyu, xalqin birliyinin tecessumu olmushdur. Mehemmed Cahan Pehlevanin, Qizil Arslanin, Uzun Hesenin, Shah Ismayil Xetainin ve bashqa dovlet xadimlerimizin heyat ve fealiyyeti xalqin Veten sevgisi ve dovletchilik hissini daha da inkishaf etdirmish, onu heyatin en vacib, en umde meqsedine chevirmishdir. Azerbaycani oz tesir dairesine salmaq ugrunda bezi dovletlerin reqabeti XVIII esrde olkede daxili sabitliyin keskin shekilde pozulmasina getirib chixardi, neticede bir neche musteqil ve yarimusteqil dovlet qurumlari — xanliqlar meydana geldi. XVIII esrin sonu XIX esrin evvellerinde Iran, Turkiye ve Rusiya arasinda ziddiyetler guclenmeye bashlayir, Azerbaycan ugrunda muharibeler shiddetlenir. 1828-ci ilde Rusiya ile Iran arasinda imzalanmish Turkmenchay muqavilesine gore Shimali Azerbaycan Rusiyanin, Cenubi Azerbaycan ise Iranin terkibine daxil olur. XX esrde Azerbaycanda faydali qazintilarin chixarilmasi ve emal edilmesi ile bagli senayenin muxtelif saheleri intensiv shekilde inkishaf edir. Esrin evvelinde dunya neftinin yaridan choxunu ve Rusiya neftinin 95 faizini vermekle Baki dunyanin neft merkezlerinden birine chevrilmishdi. Medeni heyatda canlanma hiss edilirdi. Elmin muxtelif saheleri inkishaf etmeye, qezet ve jurnallar chap olunmaga bashladi. Siyasi cemiyyetlerin, teshkilatlarin, partiyalarin yaradilmasi demokratik ideyalarin inkishafina, azadliq mubarizesinin yukselishine zemin yaradirdi. 1917-ci ilde Rusiyada monarxiyanin suqutu eyaletlerde azadliq herekatlarinin inkishafina elverishli sherait yaratdi. 1918-ci il mayin 28-de Azerbaycan oz dovlet musteqilliyini berpa etdi ve Memmed Emin Resulzadenin bashchiligi altinda Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti elan edildi. 23 ay yashadiqdan sonra bu respublika 1920-ci il aprelin 28-de XI rus ordusunun Bakiya daxil olmasi ile suqut etdi. 1922-ci il dekabr ayindan Azerbaycan dovlet atributlarina malik - konstitusiyali, bayraqli, himn ve gerbli muttefiq respublika kimi SSRI-nin terkibine daxil edildi. Xalqin uzun suren azadliq herekatlari ve SSRI-nin dagilmasi neticesinde 1991-ci il oktyabrin 18-de Azerbaycanin dovlet musteqilliyi berpa edildi.
Hal-hazirda musteqil Azerbaycan Respublikasi her cehetden boyuk potensiala malik ve yuksek inkishafa qadir bir olkedir.
Oxunub: 338 Müəllif: shadow 16 mart 2012 Şərhlər (0) Davamı...


Giriş
İstifadəçi adı
Şifrə

Axtarış

Son şərhlər
Elwad (4 iyun 2013 01:34)
» ŞEYTANIN ƏN ŞİRİN 12 SÖZÜ

adli (25 noyabr 2012 13:39)
» İmam Sadiqden Maraqlı revayet:

Ibad Cabbarov (1 iyun 2011 16:47)
» İmam Sadiqden Maraqlı revayet:


Sorğu
Sizce sayt necedir?

Super lol
Yaxsi smile
Belede feel
pis wassat
Berbad recourse



Nick:
Ad:
Yasiniz:
Unvan:
E-Mail:
Tel:
MSN:
Saytinzin adi:

ULDUZ OLMAQ ISTEYIRSENSE BURAYA KLIKLE.QIYMETLER COX ELVERISLIDIR



-----www.shadow.gozel.im-----

SIZ BURADA TANIS OLA BILERSINIZ

-----www.shadow.gozel.im-----


http://KENDİ

forex

WAP.BIZDE.AZ
ELAQE senan_73.91@bk.ru senan_abbasov91@list.ru



Keçidlər
» ----------shadow.netchat.biz----------

Arxiv
Avqust 2013 (9)
Noyabr 2012 (3)
Oktyabr 2012 (1)
May 2012 (2)
Mart 2012 (4)
Yanvar 2012 (1)

       
 

     Gitarist